जागेत उपग्रह डॉगफाइटिंग: भारताची जागा सतत वाढत आहे. पृथ्वीवरील सुमारे km०० कि.मी. अंतरावर फिरणारी ‘चेझर’ आणि ‘लक्ष्या’ उपग्रहांमधील अंतराळात भारत एक दुर्मिळ आणि अतिशय अत्याधुनिक “डॉगफाइट” चालवित आहे. 2024 मध्ये चिनी संरक्षण उपग्रहांनी कमी पृथ्वीच्या वर्गात “डॉगफाइट” चा सराव केल्यानंतर लगेचच हे घडले. अंतराळातील डॉगफाइटिंग म्हणजे अंतराळ यान दरम्यान समन्वयित, जवळपासच्या व्यायामाच्या संकल्पनेस संदर्भित करते, जे लढाऊ विमानांमधील एअर डॉगफाइटसारखेच आहे.
स्पाडेक्स मिशनचा अधिक चांगला विस्तार
इस्रो किंवा इस्रोच्या महत्वाकांक्षी स्पाडेक्स मिशनचा आणखी एक उपयुक्त विस्तार भारताने केलेला हा विशेष प्रयत्न आहे. बर्याच सामाजिक आणि सामरिक उद्दीष्टांसह एक मिशन सहजतेने प्रगती झाली. इस्रोचे अध्यक्ष डॉ. व्ही. नारायणन यांनी एनडीटीव्हीला सांगितले की, स्पाडेक्स मिशनमध्ये भारताने आधीच “डॉकिंग आणि दुर्लक्ष केले आहे”. इस्रो चीफ म्हणाले की या विस्तारित डॉकिंग आणि अज्ञानी व्यायामानंतर, दोन्ही उपग्रहांकडे अद्याप 50% इंधन शिल्लक आहे.
जागेचे दृश्य कसे आहे?
माहितीनुसार, दोन भारतीय उपग्रह – 28,800 किमी प्रति तास वेगाने जागेत उड्डाण करत आहेत. इस्रोने चालवलेली ही अचूक फ्लाइट पॅटर्न स्वायत्त सहभागी आहे. दोन्ही उपग्रह युनियन आणि निकटतेची रणनीती घेत आहेत. काही आठवड्यांपूर्वी या विद्यमान “डॉगफाइट” च्या आधी, लक्ष्य उपग्रहामध्ये विस्तारित परंतु व्यक्तिचलितपणे ऑपरेट केलेले परदेशी किंवा कक्षीय केले गेले.
चीनमध्ये अलीकडेच “डॉगफाइट” देखील होता
चीनने अलीकडेच अनेक उपग्रहांचा वापर करून ही प्रचंड क्षमता दर्शविली. अमेरिकेच्या प्रतिस्पर्धी तंत्रज्ञानाने फरक कमी केल्याची चिंता अमेरिकन अंतराळ दलानेही व्यक्त केली.
स्पाडेक्स उपग्रह सतत एकत्र येत आहे
यापूर्वी, इस्रोने 20 एप्रिल रोजी स्पाडेक्स उपग्रह (एसडीएक्स 01 आणि एसडीएक्स 02) च्या डॉकिंगचे यशस्वीरित्या प्रदर्शन केले. त्यानंतर, एसडीएक्स 01 एसडीएक्स 01 वरून एसडीएक्स 02 आणि त्याउलट देखील इलेक्ट्रिकल ट्रान्सफरचा सराव केला. 21 एप्रिल रोजी ते पूर्ण झाले.
उष्णता एकाकडून दुसर्याकडे हस्तांतरित केली
या प्रयोगात, एका उपग्रहाने दुसर्या उपग्रहातून विजेद्वारे ऑपरेटिंग हीटर घटकांचा समावेश केला. पॉवर ट्रान्सफरचा कालावधी सुमारे 4 मिनिटांचा होता आणि उपग्रहांची कामगिरी अपेक्षेप्रमाणे होती. दुसर्या डॉकिंगच्या प्रयत्नात, डॉकिंग 15 मीटरच्या फरकापासून 15 मीटरच्या फरकातून संपूर्ण स्वायत्ततेसह पूर्ण केले गेले, पहिल्या डॉकिंगच्या प्रयत्नात, अतिरिक्त होल्ड पॉईंट 5 मीटर इंटर-डिप्युएशन अंतरावर व्यक्तिचलितपणे वापरला गेला.
असेही वाचा:- बँकेच्या १२२ कोटी रुपयांच्या घोटाळ्याच्या प्रकरणात आरोपींना दिलासा मिळाला नाही, कोर्ट नाकारले जाते, काय आहे हे जाणून घ्या?
यावर्षी 16 जानेवारी रोजी प्रथम डॉकिंग साध्य झाले. इस्रोने दोन भारतीय उपग्रहांना यशस्वीरित्या डॉ. पृथ्वीवरील 5 475 कि.मी. अंतरावर अवकाशात फिरत असलेल्या दोन भारतीय उपग्रहांभोवती फिरणा .्या, रशिया, रशिया, अमेरिका आणि चीन नंतर डॉकिंग शिकणारा चौथा देश बनविला. गेल्या वर्षी 30 डिसेंबर रोजी भारताने पीएसएलव्ही रॉकेटचा वापर करून स्पाडेक्स मिशन सुरू केले. डॉकिंग हे चंद्रयान -4 आणि इंडियन स्पेस स्टेशन सारख्या भविष्यातील मिशनसाठी एक सक्षम तंत्रज्ञान आहे.
हेही वाचा:- सबार्कन्था, गुजरातमधील एक भयानक रस्ता अपघात … जीप, बस, दुचाकी टक्कर, 8 जखमी लोकांमध्ये 6 लोक जखमी झाले.
